Gdzie i jak zgłosić małżonka do ubezpieczenia zdrowotnego?

Twój mąż lub żona stracił pracę albo nigdy nie miał własnego tytułu do ubezpieczenia? Ubezpieczenie małżonka jako członka rodziny to najprostszy sposób, by zachował prawo do bezpłatnego leczenia w ramach NFZ. Procedura jest darmowa i sprowadza się do jednego wniosku — trzeba tylko wiedzieć, do kogo go skierować i jakich terminów pilnować.

Kto może zostać zgłoszony jako członek rodziny?

Do ubezpieczenia zdrowotnego jako członka rodziny zgłosisz małżonka, który nie ma własnego tytułu do ubezpieczenia — czyli nie pracuje na etacie, nie prowadzi działalności, nie pobiera zasiłku dla bezrobotnych ani emerytury czy renty. Oprócz małżonka w ten sam sposób zgłasza się dzieci (co do zasady do ukończenia 18 lat, a przy kontynuowaniu nauki do 26. roku życia) oraz — w określonych sytuacjach — rodziców i dziadków pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym.

Ważne: zgłoszenie członka rodziny nie podnosi Twojej składki zdrowotnej. Płacisz dokładnie tyle samo, a małżonek uzyskuje pełne prawo do świadczeń NFZ — od wizyt u lekarza rodzinnego, przez specjalistów, po leczenie szpitalne i refundację leków na tych samych zasadach co osoba ubezpieczona.

Gdzie zgłosić małżonka do ubezpieczenia zdrowotnego?

Zgłoszenia nie składasz sam w NFZ ani w ZUS. Robi to za Ciebie płatnik składek — na Twój wniosek. W praktyce wygląda to tak:

• Pracujesz na etacie — informujesz pracodawcę (dział kadr), a ten zgłasza małżonka do ZUS na druku ZUS ZCNA.
• Prowadzisz działalność gospodarczą — jesteś własnym płatnikiem, więc druk ZCNA składasz samodzielnie, najwygodniej elektronicznie przez konto płatnika w ZUS.
• Jesteś emerytem lub rencistą — wniosek kierujesz do organu wypłacającego świadczenie, czyli ZUS lub KRUS.
• Pobierasz zasiłek dla bezrobotnych — zgłoszenia dokonuje urząd pracy.

O okolicznościach wymagających zgłoszenia poinformuj płatnika niezwłocznie — przepisy przewidują na przekazanie tej informacji 7 dni. Warto pilnować tego terminu, bo niezgłoszony małżonek formalnie pozostaje bez prawa do świadczeń.

Jak wygląda zgłoszenie na druku ZUS ZCNA?

ZUS ZCNA to formularz „zgłoszenie danych o członkach rodziny dla celów ubezpieczenia zdrowotnego”. Do jego wypełnienia potrzebne są podstawowe dane małżonka: imię i nazwisko, numer PESEL, data urodzenia, adres oraz stopień pokrewieństwa. Formularz wypełnia i przekazuje do ZUS płatnik — Ty jedynie dostarczasz dane i wniosek.

Po przetworzeniu zgłoszenia małżonek pojawia się w systemie eWUŚ, którym przychodnie i szpitale weryfikują prawo do świadczeń. Status możesz sprawdzić na swoim koncie w serwisie pacjent.gov.pl (IKP).

Jeśli podlegasz ubezpieczeniu w KRUS, zasada jest analogiczna: małżonka bez własnego tytułu zgłaszasz jako członka rodziny w placówce KRUS. Rolnik prowadzący gospodarstwo robi to na formularzu zgłoszeniowym KRUS, a nie na druku ZUS ZCNA — sam mechanizm i skutek są jednak takie same.

Kiedy trzeba wyrejestrować małżonka?

Zgłoszenie członka rodziny nie jest bezterminowe. Gdy małżonek uzyska własny tytuł do ubezpieczenia — podejmie pracę, założy działalność, zarejestruje się jako bezrobotny z zasiłkiem — masz obowiązek poinformować płatnika, a ten wyrejestrowuje go tym samym drukiem ZCNA. Analogicznie działa to po rozwodzie. Jeśli własny tytuł małżonka później wygaśnie, zgłoszenia trzeba dokonać ponownie — nie odnawia się ono automatycznie. Co istotne, przy zmianie pracy przez Ciebie nowy pracodawca również musi ponownie zgłosić Twoich członków rodziny, więc przypomnij o tym w kadrach przy podpisywaniu umowy.

Jak możemy pomóc?

NFZ to podstawa, ale kolejki do specjalistów bywają długie. Jeśli chcecie uzupełnić ochronę o prywatną opiekę medyczną lub ubezpieczenie na życie dla obojga małżonków, w XELOX Ubezpieczenia bezpłatnie porównamy oferty 21 towarzystw i dobierzemy pakiet rodzinny. Sprawdź ubezpieczenia zdrowotne w naszej ofercie lub odwiedź nas w Białymstoku.